Paragraaf lokale heffingen

Algemeen
Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen enerzijds het beleid en anderzijds de inkomsten. Ook wordt weergegeven welk beleid wij in 2025 hebben gevoerd ten aanzien van de kwijtschelding. Tenslotte is een vergelijking opgenomen uit de Coelo-atlas met betrekking tot de gemiddelde woonlasten.

De belangrijkste belastingen, rechten en leges, die in onze gemeente worden geheven zijn:
a.    Onroerendezaakbelastingen
De belangrijkste inkomstenbron van de gemeente waarover het gemeentebestuur zelf zeggenschap heeft zijn de Onroerendezaakbelastingen (OZB).

Bij de berekening van de tarieven is rekening gehouden met de geraamde opbrengst in de begroting 2025. De geraamde opbrengst is inclusief de afdracht voor het Ondernemersfonds Schagen (OFS), het compensatiebudget voor sport en cultuur en de verandering van de WOZ-waarden.

De opbrengst is geraamd op € 13.741.254.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 13.593.581.

Ten opzichte van de geraamde opbrengst is de werkelijke opbrengst € 147.673 lager, dit is 1,07% minder dan geraamd. De lagere baten hangen samen met het feit dat de uiteindelijke opbrengst afhankelijk is van verschillende dynamische factoren, zoals het toegepaste stijgingspercentage per woningtype, de uitkomsten van bezwaarschriften en de realisatie van nieuwbouw. Daarnaast is in de raming een ingeschatte toekomstige baat opgenomen, die in de praktijk lager is uitgevallen. Door het samenspel van deze factoren blijft de gerealiseerde opbrengst achter bij de begroting

b.    Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing wordt geheven over alle huishoudens als dekking in de kosten van het ophalen en afvoeren van het huishoudelijk afval. De hoogte van de afvalstoffenheffing is mede afhankelijk van het aantal personen binnen een huishouden. Daarnaast betalen huishoudens met een extra container een extra bedrag.

In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen.

De opbrengst is geraamd op € 8.156.472.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 8.169.785

 KOSTENDEKKENDHEID AFVALSTOFFENHEFFING

De berekening van de afvalstoffenheffing sluit vrijwel aan bij de begroting.
De realisatie over 2025 laat een zeer klein verschil zien tussen kosten en opbrengsten, resulterend in een tekort van € 1.576. Dat verschil wordt gedekt uit de egalisatievoorziening afval. Zowel lasten als baten liggen iets boven de begroting. De hogere kosten worden echter gedekt door hogere opbrengsten, voornamelijk veroorzaakt door een grotere toename van het aantal huisaansluitingen dan voorzien.
Omdat in de begroting kosten van Verkeer en Vervoer onder Afval zijn opgenomen, ontstaat in de realisatie een verschil op deze onderdelen.

c.    Rioolheffing
De rioolheffing wordt geheven voor het afvoeren of het lozen van afvalwater op de gemeentelijke riolering. Direct of indirect. De hoogte van de rioolheffing is afhankelijk van het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd. De ontwikkeling van de tarieven hangt nauw samen met de uitvoering van het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR).

In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen.

De opbrengst is geraamd op € 5.910.216.
De werkelijke opbrengst bedraagt 5.967.465
 
 KOSTENDEKKENDHEID RIOOLHEFFING

De realisatie binnen het taakveld Riolering laat hogere lasten zien dan in de begroting was voorzien. Deze hogere kosten hangen echter direct samen met extra opbrengsten. Die extra opbrengsten ontstaan doordat het aantal huisaansluitingen sterker is gestegen dan bij het opstellen van de begroting werd verwacht.
De realisatie over 2025 laat een klein verschil zien tussen kosten en opbrengsten, resulterend in een tekort van € 14.118. Dat verschil wordt gedekt uit de egalisatievoorziening riool.
De afwijking tussen begroting en realisatie op onderdelen wordt deels verklaard doordat in de begroting de btw bij de storting in de spaarvoorziening was opgeteld. In de realisatie is dit correct verwerkt.

Dit jaar is er meer dan € 5 miljoen geïnvesteerd in riolering. Dat komt doordat een aanzienlijk deel van het rioleringsstelsel aan vervanging toe is. Deze vervangingsopgave zorgt voor een piek in de investeringen. De spaarvoorziening riolering is bedoeld om de kosten van vervangingsinvesteringen gelijkmatig over de jaren te verdelen, zodat het tarief stabiel blijft. In jaren met weinig investeringen wordt er gespaard; in jaren met hoge investeringen wordt er onttrokken. Omdat er dit jaar meer dan € 5 miljoen is geïnvesteerd in vervanging van riolering, is de voorziening tijdelijk leeg.

d.    Toeristenbelasting
De aanslagen toeristenbelasting worden na afloop van het jaar opgelegd. Dit is omdat dan pas het aantal overnachtingen bekend is. Dit betekent dat de aanslagen van 2025 voor het overgrote deel in mei 2026 worden opgelegd. In de jaarrekening 2025 is nu een bedrag van € 3.937.210 als opbrengst verantwoord.

In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven per persoon per nacht opgenomen.

De opbrengst is geraamd op € 2.974.700.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 3.937.210

Ten opzichte van de geraamde opbrengst is de werkelijke opbrengst € 962.510 hoger.
Door de overgang naar een nieuw systeem is in 2025 een volledigheidscontrole uitgevoerd op de toeristenbelasting. Daarbij is geconstateerd dat één grote opbrengstcomponent niet was meegenomen in de eerdere verwerking. Dit heeft geleid tot een lagere raming in 2024, en omdat de raming voor 2025 daarop is gebaseerd, is deze eveneens te laag ingeschat.
Daarnaast wordt het resterende verschil verklaard door een verdere groei van het aantal overnachtingen. Deze groei hangt samen met de inzet van de in 2024 ingestelde raadswerkgroep, die het uitgangspunt dat voor alle overnachtingen toeristenbelasting moet worden afgedragen actiever onder de aandacht heeft gebracht en waarvan de intensivering van communicatie en controles vermoedelijk heeft geleid tot een hogere registratie. De exacte omvang van dit effect is vooraf niet vast te stellen en blijkt uit de realisatie in de komende jaren.

e.    Forensenbelasting
De forensenbelasting wordt achteraf gelijktijdig met de toeristenbelasting in mei 2026 opgelegd. In de jaarrekening 2025 is een bedrag van € 2.323.790 als opbrengst verantwoord. Tussentijds worden aanslagen opgelegd aan belastingplichtigen, die in de loop van 2025 hun recreatiewoning of caravan verkopen. Op deze wijze wordt voorkomen dat voormalige eigenaren een jaar na de verkoop van hun eigendom nog geconfronteerd worden met een belastingaanslag.

De opbrengst is geraamd op € 2.340.902.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 2.323.790

f.      Grafrechten
Grafrechten worden opgelegd voor het gebruik van een gedenkpark en door de gemeente geleverde diensten in verband met een gedenkpark.

De opbrengst is geraamd op € 143.184.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 170.954.

De kostendekkendheid van de grafrechten valt lager uit dan begroot. Dit komt vooral doordat er meer personeelskosten aan dit taakveld zijn toegerekend dan vooraf was ingeschat. Deze hogere toerekening werkt door in zowel het onderdeel grafrechten als in de overhead.
Daar staat tegen over dat er meer baten zijn ontvangen. De hogere opbrengst aan grafrechten komt doordat het aantal uitgiften en verlengingen dit jaar hoger lag dan verwacht. De ontwikkeling van grafrechten is moeilijk nauwkeurig te ramen, omdat zowel nieuwe aanvragen als verlengingen jaarlijks kunnen fluctueren.

g.    Precariobelasting
Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op, onder of boven de voor de publieke dienst bestemde gemeentegrond.

De opbrengst is geraamd op € 97.660.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 99.735.

H. Leges

Totaal opbrengsten

Financiële verantwoording opgelegde belastingen 2025

Belastingjaren lopen over ten minste vijf begrotingsjaren. Conform de Algemene wet inzake rijksbelastingen kunnen belastingen nog 3 jaar nadat de belastingschuld is ontstaan worden opgelegd. De invordering kan nog plaatsvinden 5 jaar nadat de belasting is opgelegd.

Heffingen
(bedragen x € 1.000,-)

De meer of minder opbrengsten uit de afvalstoffenheffing komen ten laste of gunste van de voorziening afvalstoffenheffing, tenzij hier onvoldoende in zit.

Leges
Op basis van de legesverordening worden verschillende rechten geheven. Voor zover mogelijk zijn de tarieven kostendekkend.

(bedragen x € 1.000,-)

Kwijtschelding
Voor de inwoners van onze gemeente met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding. Dit is mogelijk voor de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Een verzoek om kwijtschelding wordt getoetst aan de regelgeving, zoals opgenomen in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De norm voor het verlenen van kwijtschelding is gesteld op 100% van de normbedragen voor de kosten van bestaan. Dit op basis van de Participatiewet, oftewel bijstandsnormen. We toetsen geautomatiseerd via het Inlichtingenbureau of mensen in aanmerking komen voor kwijtschelding. Door deze werkwijze hoeven de kwijtscheldingsgerechtigden niet ieder jaar kwijtschelding aan te vragen. Wanneer de toetsing positief is, krijgen deze mensen automatisch kwijtschelding. Gemiddeld 70% van de kwijtschelding wordt op deze manier verleend.

Overzicht verleende kwijtschelding 2025 in relatie tot begroting
(bedragen x € 1.000,-)

Lastendruk
Ons beleid is gericht op het hanteren van kostendekkende tarieven. In de Coelo-atlas wordt ieder jaar een vergelijking gemaakt van de woonlasten per gemeente. De gemeente Schagen zit landelijk gezien boven het gemiddelde, met een plaats 235 op de ranglijst. Op de ranglijst wordt de gemeente met de laagste woonlasten aangegeven met nummer 1 en de hoogste met nummer 346.

Bij de berekening van het gemiddelde bedrag dat een huishouden aan gemeentelijke woonlasten betaalt, worden de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing betrokken. De gemeente Ameland is de gemeente met de laagste woonlasten van € 680. De gemeente Bloemendaal heeft de hoogste woonlasten van € 2.117. De gemiddelde woonlasten bedragen € 1.053.

De gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishouden in onze regiogemeenten bedragen volgens de Coelo-atlas voor 2025:

* De door COELO gepresenteerde woonlastenvergelijking geeft een indicatie van de relatieve positie van gemeenten. Deze vergelijking houdt echter geen rekening met lokale omstandigheden zoals de omvang van het rioolstelsel, de wijze van afvalinzameling, beleidskeuzes en kwaliteitsniveaus. Hierdoor kunnen verschillen in lasten deels worden verklaard door verschillen in taken, kostenstructuur en serviceniveau.